-+

Deze website zal geleidelijk aan uitgebreid worden. De geschiedenis van het café zal aan bod komen. Er zullen veel foto’s uit het rijke verleden van ‘t Mandje worden geplaatst. Een gastenboek is nu al beschikbaar. We zijn erg benieuwd naar de reacties op het heropenen van Café ‘t Mandje. Reacties kunnen ook gemaild worden naar tmandje@xs4all.nl.

Heropening
In 2007 bestond het café 80 jaar. Het was in dat jaar 40 jaar geleden dat Bet van Beeren overleed. Doordat Greet van Beeren in 2007 ziek werd en in augustus overleed zijn alle jubileumdata zijn gewoon voorbij gegaan....

Er is hard gewerkt om Café ‘t Mandje weer te heropenen.
Omdat Koninginnedag altijd een belangrijk evenement is geweest in Café ‘t Mandje, was het doel nu weer eens een Koninginnedag te kunnen vieren in het café.
De officiele opening is op 29 april verricht door Stadsdeelvoorzitter Els Iping en toenmalig voorzitter van het COC Frank van Dalen, zodat Koninginnedag weer als vanouds ingeluid kon worden met een trek aan de bel: om 12 uur ‘s nachts Oranjebitter voor iedereen. De volgende dag was het café eindelijk weer open op Koninginnedag. En voortaan dus weer op alle andere dagen!

"Zo'n historisch belangrijk café, de betekenis van 'tante Bet' voor Amsterdam, de Zeedijk en de homowereld en daarbuiten, maar ook de taak die 'tante Greet' 40 jaar lang heeft uitgevoerd om alles in stand te houden en te bewaken, plus het feit dat het hier om familie gaat, maken dat we niet anders willen en kunnen dan het café weer te heropenen. De historische, culturele waarde warente belangrijk om in een doos op zolder te verdwijnen.
Omdat we het belang van het geheel goed inzien, zijn we gegaan in contact met onder andere het Amsterdams Historisch Museum en het Stadsarchief over hoe bijvoorbeeld de stropdassen te conserveren en de muren (met alle knipsels en foto's) te reconstrueren. Originele foto's en documenten uit het uitgebreide persoonlijke archief van Greet en Bet van Beeren zullen worden gearchiveerd door het Stadsarchief, de best mogelijke plek daarvoor en bovendien zal alles dan werkelijk bewaard blijven en toegankelijk zijn voor iedereen. Er is ook contact met verschillende organisaties over een museum op de bovenverdiepingen, maar hoe dat allemaal gaat verlopen is voorlopig afhankelijk van de plannen voor een groter homo-museum dat er mogelijk in Amsterdam gaat komen. Men zou op de bovenverdiepingen van 't Mandje een onderdeel van dat museum kunnen huisvesten . Café 't Mandje zal weer Café 't Mandje zijn zoals iedereen dat kende: Iedereen is welkom en iedereen mag zichzelf zijn, net als bij tante Bet en bij tante Greet.

Buiten de vrij overzichtelijke verbouwing (extra sanitair, brand- en geluidsaanpassingen. verniewingen van de electriciteit, het vervangen van de cafevloer.) was het heropenen van Café 't Mandje een vrij uitgebreid projekt. Het meeste werk zat ‘m bij Café ‘t Mandje natuurlijk in het interieur. Alles wat er hing, stond, en lag moest weer op zijn oude plek terugkomen na de verbouwing.
Voor de verbouwing moest het hele café leeg gemaakt worden en toen alles klaar was weer zoveel mogelijk in de oude staat aangekleed worden. Er moest veel gefotografeerd worden, zodat duidelijk was welk vaasje, beeldje, bordje, flesje, schoentje, hoedje waar stond danwel hing. Alleen al van het plafond zijn 300 foto's gemaakt.
Er zijn prachtige 360°-opnames gemaakt door Fridtjof Versnel. Deze opnames zijn later op deze website te bekijken. Maar ook in het Ansterdams Stadsarchief en het Amsterdams Historisch Museum.

Er zijn door Fridtjof Versnel en André Witkam technische foto’s gemaakt van de fotowanden. De oude foto’s zijn kwetsbaar en brandgevaarlijk en kunnen niet meer terug aan de wanden gehangen worden. Bovendien komt er een dag dat ze vergaan. Door reporducties van de wanden te maken, blijven alle foto’s aanwezig in het café, is e.e.a. in geval van beschadiging makkelijker te vervangen en blijven de originelen voor eeuwig bewaard, ondermeer in het Stadsarchief en het Homo-archief (ILHIA). De teruggeplaatste fotowanden zijn van een bijzondere kwaliteit: "Het is alsof je de punaises er uit kunt halen", roept menigeen.
Het Stadsarchief heeft een selectie gemaakt van de foto’s en andere interessante documenten die in het café en in het woonhuis zijn gevonden. Met witte handschoentjes zijn foto’s van de wand gehaald. Dat wat niet door het Stadsarchief kan worden bewaard, wordt bewaard in het familie-archief. Het chronologiseren van alle foto’s en documenten heeft inmiddels in dat familie-archief een overzicht opgeleverd dat van 1907 tot heden loopt. Een rijbewijs van ‘tante’ Bet uit de dertiger jaren, huurkontrakt ook uit die tijd, kasboeken van 70-80 jaar geleden, te veel om op te noemen. Naast het Stadsarchief gaat een deel ook naar het IHLIA, het (Internationaal Homo en Lesbisch Informatiecentrum en Archief). Alle originele, oude foto's die aan de wanden hingen moesten intact blijven en zorgvuldig worden verwijderd -een belangrijke rol hierin speelt het Stadsarchief, om na de verbouwing op een goede manier te kunnen worden teruggebracht in het interieur.

Daarnaast zijn er nog de restauratie van de juke-box, de wandklok, de neon, het biljart, glas-in-loodramen etcetera, karakteristieke en historische zaken die het café maken wat het is.
Volgens Wilhelmina Biljartfabriek is het biljart inderdaad ca. 80 jaar oud en waarschijnlijk op maat (1x2 mtr) gemaakt voor zo’n klein café door een locale biljartfabriek (Oude Zijds, Warmoesstraat). Wilhelmina Biljarts heeft het biljart inmiddels meegenomen voor restauratie en sponsort dit voor een belangrijk deel, omdat zij vinden dat zo’n oud Amsterdams biljart op zo’n plaats in stand gehouden moet worden. Het biljart is jarenlang voor de Koninginnedagen –toen moest het biljart plaats maken voor een dansvloertje- nogal onvakkundig gedemonteerd en dat mag voortaan alleen nog door Wilhelmina Biljartfabriek gedaan worden!

En dan: al die koperen vazen, koperen bordjes, gedenkborden, souvernirs, lampekapjes, tassen, schoenen, opgezette hagedissen, leguanen, berekoppen, tijgerkoppen (ja dat kon allemaal in die tijd blijkbaar)… Alles moest worden gepoetst, gewassen, gestoomd, geimpregneerd, ingelijst, verstevigd, vervangen en vooral weer teruggehangen worden. En de stropdassen: wat waarschijnlijk begonnen is als geintje, is een ware gimmick geworden in Café ‘t Mandje. Een plafond vol. Ze zijn allemaal gereinigd worden en geimpregneerd tegen brand en weer op de oorspronkelijke plaats teruggehangen.

Geschiedenis
Café 't Mandje was sinds 1927 in bezit van Bet van Beeren. Zij was de oudste dochter uit een gezin van twaalf kinderen uit de Jordaan. Bet was een legendarische uitbaatster. In een leren jas scheurde ze op de motor door de stad, soms met een nieuwe verovering achterop. Zij kwam openlijk uit voor haar homoseksualiteit, Al jong wist Bet dat ze op vrouwen viel. 't Mandje was één van de eerste cafés waar homosexuele mannen en lesbische vrouwen hun geaardheid niet hoefden te verbergen. Maar zoenen mocht niet van Bet. Alleen op Koninginnedag mochten mannen met mannen dansen en vrouwen met vrouwen. Als in de jaren vijftig gasten 't Mandje binnenkwamen die door Bet niet werden vertrouwd om dat ze wel eens antihomo konden zijn of agent van de zedenpolitie, deed ze altijd een lichtje aan in een porseleinen uiltje dat achter de bar stond. De uitdrukking "een uil" voor heteroseksueel is daar van afkomstig. In 't Mandje kwamen allerlei soorten mensen: hoeren, pooiers, zeelui, artiesten en provincialen. Ze deed veel aan liefdadigheid, ze hield er eigenaardige gewoontes op na (zo knipte zij vaak bij mannelijke cafébezoekers de stropdas af) kortom, zij was een persoonlijkheid, en zeer geliefd. In 1967 overleed Bet. Ze lag twee dagen opgebaard op haar biljart. Haar 21 jaar jongere zuster Greet zette de zaak voort tot de heroine het leven op de Zeedijk ontwrichtte. In 1982 was er geen eer meer te behalen met een café op de Zeedijk, De heroine had bezit genomen van het dagelijks leven. Vanaf die tijd is het café dicht geweest. Greet woonde er boven en zorgde dat er regelmatig werd afgestoft, gelucht en gestofzuigd. Je kon door de ramen naar binnen gluren en je zag dan de inrichting van toen als was het een prachtig museumstuk.

Amsterdams Historisch Museum
In het Amsterdams Historisch Museum is een deel van het café-interieur gereconstrueerd, waar de struise Bet van Beeren achter de tap stond als ze niet met haar motor de hort op was, achter de meiden aan. Inclusief de afgeknipte stropdassen aan het plafond, collages van foto's en door klanten achtergelaten kattebelletjes en visitekaartjes. Bezoekers kunnen luisteren en kijken naar de verhalen van Bet's zus Greet op een monitor die boven de bar hangt. Ook deze ruimte is weer een mengeling van fictie en werkelijkheid. De barkrukken komen oorspronkelijk uit het café, de bar is nagebouwd door de technische dienst van het AHM en de schilderijen zijn fotografische op linnen gedrukte replica's van de echte portretten van Greet en Bet uit het café. Het Amsterdams Historisch was ook nauw betrokken bij het conserveren, restaureren en herinrichten van het café. De oude tapkast is door technici van het Museum gedemonteerd om in de toekomst mogelijk in de tentoonstelling te worden geplaatst. De National kassa gaat naar het museum –hij werkt niet meer en staat, nu het café weer een gewoon geopend café zal zijn, in de weg. Aan het plafond hing een koperen bierpomp die zo’n 80 jaar geleden in gebruik is geweest in het café: ook die gaat naar het Amsterdams Historisch.

Gay Games 1998
In 1998, tijdens de Gay Games, deed Greet het café een week lang open uit eerbetoon aan haar legendarische zus Bet.

In deze tijden van agressie tegen homo’s is het belangrijk dat ook Café ‘t Mandje weer draait.

De Canon van Amsterdam
Café 't Mandje is één van de 50 'vensters' van de Canon van Amsterdam. Het café, en dan met name 'tante'' Bet van Beeren, is daarmee het symbool geworden van tolerantie in Amsterdam door de eeuwen heen. Een mooier eerbetoon kan er niet zijn…….

Stichting Vrienden van Café 't Mandje
- Bet van Beeren
Bet van Beeren was niet alleen bekend vanwege haar homosexualiteit. Zij had een sterk gevoel van rechtvaardigheid en accepteerde geen onderscheid tussen mensen, droeg haar steentje bij aan het welzijn van de ouden van dagen en de kinderen in de buurt. Tante Bet deed veel aan liefdadigheid en dat is een traditie die in ere gehouden dient te worden. Stichting Vrienden van Café 't Mandje - Bet van Beeren houdt deze traditie in stand. De Stichting zet zich in, met geworven fondsen, het herstel, behoud en onderhoud van de karakteristieke elementen van het café, zoals het biljart, de juke-box, de fotowanden, de neon enz. in stand te houden. Daarnaast ondersteunt de Stichting maatschappelijke initiatieven en activiteiten op het gebied van bewustwording, acceptatie, integratie, voorlichting op het gebied van homoaangelegenheden.

Archief
Op deze website zullen ook veel oude foto's uit het café en uit de persoonlijke archieven van Bet en Greet van Beeren te zien zijn en er wordt gedacht aan de mogelijkheid dat men informatie kan uitwisselen over de personen op de foto's.

Gastenboek
In het gastenboek mag iedereen haar of zijn verhaal over Café 't Mandje vertellen.
Een simpele groet is natuurlijk ook prima.

Circus Rigolo Prominenten-voorstelling 18 augustus 2009